Wyrok TK z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) dotyczący służebności przesyłu – nie każdy właściciel nieruchomości ma szansę na odszkodowanie

Na wielu prywatnych nieruchomościach w całym kraju posadowione są od lat urządzenia przesyłowe, najczęściej energetyczne czy gazowe.

W dużej mierze zostały one posadowione bez podstawy prawnej, a właściciele tych nieruchomości chcąc uregulować stan prawny cudzych urządzeń na swoich nieruchomościach przez lata słyszeli, że przedsiębiorstwo przesyłowe ma jednak tytuł do utrzymywania urządzeń na ich działce, gdyż „nabyło służebność przez zasiedzenie”.

Tymczasem wydany w dniu 2.12.2025 r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi, że praktyka polegająca na tym, że przedsiębiorstwo energetyczne może nabyć przez zasiedzenie prawo do korzystania z cudzej nieruchomości, czyli służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu, jeśli nigdy nie przeprowadzono formalnego wywłaszczenia narusza konstytucję.

Zatem właściciele nieruchomości, którzy przegrali prawomocnie w ciągu ostatnich 10 lat sprawę z przedsiębiorstwem przesyłowym o zasiedzenie służebności przesyłu, dzięki temu orzeczeniu mają szansę na wznowienie postępowania. Na podjęcie działań są trzy miesiące.

Co to oznacza?

Wyrok TK nie powoduje automatycznego anulowania zapadłych wyroków w sądach powszechnych, nie daje możliwości usunięcia urządzeń ani natychmiastowej wypłaty odszkodowania. Otwiera jednak drogę do wznowienia postępowania sądowego, ale jedynie w sytuacji, gdy oddalenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu nastąpiło ze względu na przyjęcie przez sąd, że właściciel urządzenia przesyłowego nabył w drodze zasiedzenia służebność gruntową odpowiadającą służebności przesyłu. Jeżeli oddalenie wniosku nastąpiło z innych powodów, np. ze względu na posiadanie przez przedsiębiorcę przesyłowego decyzji dającej mu prawo do korzystania z nieruchomości w celu posadowienia urządzeń przesyłowych, wznowienie postępowania nie będzie możliwe.

Miejmy na uwadze, że trzy miesiące to mało czasu, a wznowienie postępowania nie jest oczywiste.

Każda sprawa, w której właściciel utracił możliwość swobodnego korzystania z części swojej nieruchomości bez uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty finansowej wymagać będzie jednak indywidualnej oceny dokumentów i stanu faktycznego.

Wyrok TK to ważny sygnał dla właścicieli nieruchomości, że może mają szansę – w teoretycznie zakończonej sprawie – coś jeszcze ugrać.